Anlam, Özgürlük ve Sorumluluk
Viktor E. Frankl
Hayat Size Bir Soru Sorduğunda…
Bazı kitaplar vardır; okura cevaplar sunmaz, önce soruyu berraklaştırır. Anlam, Özgürlük ve Sorumluluk, Viktor E. Frankl’ın tam da bunu yaptığı metinlerden oluşuyor: Hayat senden ne bekliyor? Özgürlük gerçekten sınırsız mı? Anlam, başımıza gelenlerde mi saklı yoksa onlara verdiğimiz yanıtta mı?
Frankl bu kitapta, insanın yalnızca hayatta kalmaya değil, anlamlı bir hayat kurmaya yazgılı olduğunu hatırlatıyor.
Anlam: Koşullarda Değil, Tutumda
Frankl’ın düşüncesinin merkezinde sarsıcı ama umut verici bir fikir vardır: İnsan, başına gelenleri her zaman seçemez ama onlara karşı alacağı tutumu her zaman seçebilir. Anlam, acının yokluğunda değil; acıya rağmen kurulan bir duruşta ortaya çıkıyor. Bu kitap, anlamı mutlu olma zorunluluğundan, başarı baskısından ve yüzeysel iyimserlikten kurtarıyor.
Özgürlük: Sandığımız Şey mi Yoksa Taşıdığımız Yük mü?
Modern insan özgürlüğü çoğu zaman sınırsız seçim hakkı olarak anlıyor. Frankl ise buna itiraz ediyor: Özgürlük, tek başına bırakıldığında yönsüzdür. Onu insan yapan şey, sorumlulukla birlikte düşünülmesidir. Bu kitapta özgürlük, “istediğini yapmak”tan çok, “hayatın senden istediğine cevap verebilme cesareti” olarak ele alınıyor.
Sorumluluk: Hayata Verilen Cevap
Frankl’a göre insan, hayatın karşısında pasif bir varlık değildir. Hayat insana sorular sorar; insan ise yaşamıyla cevap verir. Anlam, hazır bulunan bir şey değil; sorumluluk alındığında ortaya çıkan bir şeydir. Bu kitap, bireyin kendine, başkalarına ve yaşama karşı taşıdığı sorumluluğu etik, psikolojik ve varoluşsal boyutlarıyla ele alıyor.
İnsanın Anlam Arayışı’ndan Sonra, Daha Derine
Okuyan Us okurları için bu kitap, İnsanın Anlam Arayışı ile başlayan yolculuğun doğal bir devamı. Eğer İnsanın Anlam Arayışı Frankl’ın temel sorusunu ortaya koyuyorsa, Anlam, Özgürlük ve Sorumluluk bu sorunun düşünsel omurgasını kuruyor. Burada Frankl daha sistematik, daha felsefi ama hâlâ son derece insani bir dille konuşuyor. Okur artık yalnızca tanıklık etmiyor; düşünmeye davet ediliyor.
Yaşamı Karşılamak’la Birlikte Okunduğunda
Frankl’ın otobiyografisi Yaşamı Karşılamak, bu üçlemenin üçüncü ayağı sayılabilir. Bu kitapla birlikte okunduğunda, Frankl’ın düşüncelerinin yalnızca teorik değil, yaşanmış bir etik duruş olduğu daha net görülür.
- İnsanın Anlam Arayışı: Deneyim
- Anlam, Özgürlük ve Sorumluluk: Kavram
- Yaşamı Karşılamak: Tanıklık
Bugün Neden Bu Kitap?
Çünkü çağımız, anlamın hızla aşındığı bir çağ. Çünkü özgürlük, sorumluluktan koparıldığında insanı daha özgür değil, daha yalnız kılıyor. Çünkü Frankl’ın soruları hâlâ güncel; cevapları ise hâlâ yol gösterici. Anlam, Özgürlük ve Sorumluluk, okuru teselli etmiyor; onu ciddiye alıyor.
Hayata Verilecek Cevap Hâlâ Mümkün mü?
Frankl bu kitapta, en zor koşullarda bile insanın elinden alınamayacak tek şeyi hatırlatıyor: Hayata nasıl cevap vereceğini seçme özgürlüğünü. Bu, kolay bir kitap değil ama tam da bu yüzden, uzun süre zihinde ve hayatta kalıyor.